تبلیغات
کریتیک

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

کریتیک

ساختن ناخودآگاه‌های انقلابی!

دوشنبه 22 شهریور 1395

نامەیەک سەبارەت بە هونەر

نویسنده: دیاکو   طبقه بندی: همه و هیچ، 

بەشی ئەوەلی نامە

هەر وەک ئەو نووسراوەیەم بە نامە ناساندوە دەمهەوێ لە ئەوەل را ئاشکرای بکەم پێویست نازانم کە ئەو نووسراوەیە بیهەوێت سەبارەت بە هونەر باسی هەموو قۆناغەکانی بکات و ئەوەش نە لە توانای من دایە و نە قەول وایە کەسێک پەیدا ببێت کە بو ئاخرین جار قسە لەسەر هونەر بکات و تا ئەبەد کێشەکانی هونەر دوایی بێت. لاکان پەیوایە کە نامەی راستەقینە قەت نەناردراوە و نامەی راستەقینە نامەیەکە کە دوای نووسینی دەدرێ یان فڕێ دەدرێت و یان باشتر وایە بلێم قەت نانووسرێت ، بەڵام من بە پێچەوانە لام وایە کە خودی نامە و فەرمی نامە و ئەو پێوەندییەی کە لە نێوان نووسەر و خوێنەری نامەدا ساز دەبێت، ئەو خراپ و چاک تێگەییشتن لە نامە و تەواوی ئەو هەواڵانەی کە لە نامەکەدان و هەستێک لە ناو خوێنەر دا ساز دەکات – کە ئەو هەستە هیچ جودا لە هەستی خودی نووسەر نیە و گوژم و هێزی جەستەی خودی نووسەرن کە خویان لە ناو ووشەکان دا شاردوتەوە و بە رای من ووشە قەت ناتوانە هەموو هێزی جەستە لەناو خویدا سوار بکات – خودی راستیە. بەڵام من بەتەمام کە ئەو نامەیە لە ناو قدویەکی شووشە باوێم و فڕەی بدەمە ناو دەریایەک و تێنەگەم کە بەدەست کێ دەکەوێت ، چوون لام وایە ئەوجوورە ئاساتر دەتوانم قسە بکەم.
ئەو شتەی کە ئەمرۆ بە هونەر دەیناسین بەرهەمی دونیای مۆدێرنە ، من دەمهەوێ نێوان کاری هونەری (نەک هونەر) و فۆلکلۆری ناوچە جێاوازیەک دابنێم. ئەگەرکوو ئەورۆش دەبینین کە هیندێکی زۆر لە کارە هونەریەکان ئاوەڕوودانەوەیک بەرەو مێژووی پێش سەردەمی مۆدێرن دەکەن خود کارێکی مۆدێرنە. بۆ نموونە ماموەستا حەسەن زیرەک ناوەڕۆکی کارەکانی فۆلکی کوردین بەلام ئەو دام و دەزگایەی کە حەسەن زیرەک تەیدا کاری دەکرد پێکهاتەیەکی مۆدێرنە. ماموەستا حەسەن زیرەک لە ڕادیۆ تاران و بەغداد و کرماشان دا گۆرانی دەکوت و موچەیەکی فەرمی لە لایان سەیتەرەی ڕادیۆ بۆ بڕابۆوە. خودی رادیو دەستکەوتێکی گەورەی دونیای مۆدێرنەو لەسەر پێشکەوتنی دونیای مۆدێرن زۆری کاریگەری هەبوە. لە لایێکی ترەوە کاری هونەری حەسەن زیرەک لەگەڵ فۆلکڵۆر بێژەکان زۆری جیاوازی هەیە ، رەنگە لە ناوەرۆکدا زۆر وەک یەک بچن بەڵام کەسێک کە لە دێهاتێک قامی دەخوێند ، ئەگەر فەقیر بووبا رەنگە بۆ شایی و مەجلیسان چووباو هیندێکیان پوول یان شتی پێویست بۆ کۆکردباوە، ئەگەریش فەقیر نەبوایە ڕەنگە هەر وا بۆ دڵی خۆی و خەلک خوێندبای. بەڵام چ فەقیر بوایە و چ فەقیر نەبوایە، نەدەکەوتە ناو هەڵ و مەرجی کاپیتالیستیەوە - . قسەی من ئەوەیە لەئاخر دا پێکهاتەی کۆمەلایەتی و هەڵ و مەرجی ئابووری سەردەم و ناوچەیە کە کاریگەری زۆرتریان لەسەر هونەر هەیە تا ناوەرۆکی هونەر. 
ڕەنگە زۆر کەس بەو باوەرە بن کە کوردستان ئیستاکەش سەردەمی مۆدێرنی ئازموون نەکردووە ،من ماندوونەبونیی دەکەم لەو کەسانە کە خۆیان ماندوو کردوەو تا ئەو ئاستەی نامەکەیان خوێندەوە و باشتر وایە درێژە بە خوێندنەوە نەدەن. بە دەست پێ کردنی شۆرشگێری لە کوردستان لە سەردەمی مۆدێرن کە بە رای من لە سالەکانی ئەوەلی قۆرنەی ٢٠ دەست پێدەکات هیندێکی زۆر هونەرمەند لەگەڵ شۆرشەکان کەوتن و زۆرجار خۆیان شۆرشیان دەبردە پێش و کاریگەری زۆریان لەسەر مێژووی سیاسی کوردستان هەبوە – من لەو نامەیەدا نامهوێ مێژووی هونەرمەندانی کورد بنووسم کە ئەو کارە خۆی پێویستی بە کات و کەش و خوێندنەوەیەکی زۆری هەیە - ، بەلام سەبارەت بە گرینگی هونەر لەو سەردەمەدا دەبێ ئاماژە بەوە بکەین کە هونەرمەند هەم راستەوخە لە شۆرشی کوردی دا بو، هەم هونەرەکەی کە هەیبو – و پێش شۆرشەکانیش هەیانبو – بە سیاسەت گڕێی دەدا. موسیقای کوردی لەو سەردەمەدا شکلی گرت. بۆ نموونە ئێمە ناتوانین بە سیاچەمانە بلێین موسیقای کوردی چوون ناتوانە نوێنەری ناوچەی موکریان بێت، یان حەیرانی ناوچەی موکریان نوێنەری کوردی گۆران. بەڵام بە ناسیۆنالیزمی کورد موسیقای کوردی شکلی گرت هەر لەبەر ئەوەش لە ئەوەل را نێوان هونەری مۆدێرنی کوردی و سیاسەتی کوردی سەرەرای پێوەندی راستەقینە لە فەرمی سروود یان شێعری سیاسی پێوەندێکی نەهێنیش نێوان شێعر و موسیقای عاشقانەش لەگەڵ سیاسەتی کوردی پێکهات.
بەڵام هەروەک ناسیۆناڵیزمی کوردی نەیتوانی نوێنەری تەواوی کوردستان بێت، هونەری مۆدێرنی کوردیش نەیتوانی ئەو ئەرکە بەجێ بێنێت و تەنانەت لە درۆژم دا ئەو ئیدەعایەی هەیە. یەکێک لە رەخنە گەورەکانی کە لەسەر ناسیۆنالیزمە ئەوەیە کە دەیهەوێ خەڵکانێکی زۆر لە ژێر یەک زات (کورد بوون) لە دەوری خۆی کۆ بکاتەوە بە بێ ئەوەی جیاوازێکانی ئەو خەڵکانە بەرچاو بگڕێت ، وەک جیاوازی چینایەتی، جێندەری و ... ناسیۆنالیزمی کوردی ویستویەتی نواندنەوەی (Representation) هەموو خەڵکی کوردستان و داواکانییان بێت – لەو نامەیەدا بە پێویست نازانم ناسیۆنالیزمی کوردی و قەیرانەکانی شرۆڤەی بکەم - . ێینجا خودی نواندنەوە هەم لە پڕاتیکدا و هەم وەک تێگەیەکی فەڵسەفی کۆمەلایەتی تووشی قەیران بووە. نواندنەوە وەک تێگەیەک تەواوی سووژەکانی وەک یەک چاو لێدەکات. نیتچە پەیوایە کە یەک تەنیا یەک نیە و پڕە لە شتی جۆراوجۆر، یەکێک ڵەگەڵ یەکی دیکە پڕە لە جیاوازی .

یکشنبه 2 خرداد 1395

درون کابین تنهاییِ زندگی‌هایمان

نویسنده: دیاکو   طبقه بندی: همه و هیچ، 

درون کابین تنهاییِ زندگی‌هایمان
فرانکو براردی (بیفو)  
درباره‌ی سقوط هواپیمای ژرمن‌وینگز  
مترجم : دیاکو (ڕێگا)

به‌ نظر می‌رسد که‌ خلبان جوان آندریاس لوبیتز  کسی که‌ همراه با هواپیمای مملو از سرنشینان بی‌گناه به‌ صخره‌های کوهستان اصابت کرد، گواهی پزشکی افسردگی خود را از کارفرمایش [شرکت] لوفت‌هانزا  مخفی کرده‌ است .البته‌ این حادثه‌ بسیار ناگوار است، اما کاملا قابل فهم : توربو-کاپیتالیسم  کارگرانی را که‌ به‌ دلایل سلامتی و بهداشت مرخصی می‌گیرند، نمی‌پسندد و اغلب از ارجاع دادن [کارگران برای مرخصی] به‌ افسردگی بیزار است.
افسرده‌ ، من ؟ حتی این مسئله‌ را ذکر هم نکنید. من  حالم خوبه‌، من کاملا کارآمد، خوشحال، پویا و با انرژی هستم و روحیه‌ی رقابتی بسیار بالایی دارم. من هر روز صبح به‌ دویدن می‌روم و تمام وقت [برای کار کردن] در دسترس هستم. بدانید که‌ این فلسفه‌ی خطوط هوایی ارزان قیمت و فلسفه‌ی اقتصاد کاملا قانون‌زدایی  شده‌ می‌باشد که‌ در آن  هرکسی برای زنده‌ ماندن ،خواستار آن است که‌ همیشه‌ بهترین باشد.
بعد از این خودکشی ای که‌ منجر به‌ کشتار جمعی شد، شرکت های هواپیمایی دست به‌ بررسی مجدد شرایط روانی نیروی کارشان خواهند زد. خلبانان نباید مجنون، افسرده‌، مالیخولیایی یا مضطرب باشند. و درباره‌ی راننده‌های اتوبوس،پلیس ها، کارگران فولاد و معلمان مدارس چطور؟ همه آنهایی که‌ از افسردگی رنج می‌برند‌ موضوع معاینات روانی می‌شوند تا شناسایی شده‌ و از بازار کار اخراج شوند.
در واقع ایده‌ی خوبی است، به‌جز اینکه‌ اکثریت قاطعی از جمعیت باید به‌ مرخصی بروند. آسان است تا کسانی را که‌ رسما برچسب بیماری های روانی خورده‌اند را مورد توجه‌ قرار داد، اما چه می شود اگر همه‌ آنهایی که‌ از ناخوشنودی ها رنج می‌برند، [و] سعی می‌کنند  آرام باشند یکباره‌ در یک وضعیت خطرناک دست به‌ خشونت بزنند؟ کار بسیار سختی است که‌ ناخوشنودی و افسردگی درآستانه‌ی پرخاشگری را از هم تمیز داد، [و درحالی که‌] نسبت مردمی که‌ از یاس و ناامیدی رنج می‌برند [روز به‌ روز] افزایش می‌یابد. فرکانس آسیب شناسی روانی در چند دهه‌ی گذشته‌ رو به‌ افزایش بوده‌ است، و با توجه‌ به‌ [آمار] سازمان های جهانی سلامت و بهداشت، میزان خودکشی در چهار دهه‌ی اخیر 60% افزایش یافته‌ است ، و به‌ طرز خطرناکی میان جوانان[رواج داشته‌ است].
چه‌ چیزی در این چهار دهه‌ مردم را سوق داده‌ است تا با کمال میل سگِ سیاه‌  [منظور افسردگی] را در اغوش گیرند؟ در اینجا رابطه‌ای میان افزایش موج تمایل به‌ خودکشی ، و جشن پیروزی اعمال فشار نئولیبرالیسم به‌ رقابت، وجود دارد. و نیز میان گسترش تزلزل و ضعف روانی و انزوای نسلی که‌ فقط از طریق صفحه‌های متصل به‌ هم [منظور شبکه‌ های مجازی] همدیگر را ملاقات می‌کنند. 
به ازای هر فردی که‌ در اقدام به‌ خودکشی موفق می شود بیست نفر وجود دارند که‌ خودکشی های ناموفق داشته‌اند. ما باید اشاره‌ کنیم که‌ خودکشی اپیدمیک و همه‌گیر بر روی کره‌ی زمین در جریان است.
در اینجا شاید ژرفای توضیحات برخی از پدیده‌های هولناک عصر ما درون اصطلاحات سیاسی نهفته‌ باشند که‌ ما تمایل به‌ خوانش آن داریم، اما این امر توسط لنز سیاسی به‌ طور کامل محقق نمی‌شود. اول از همه‌ تروریسم معاصر باید به‌ مثابه‌ی گسترش شدید تمایل به‌ سرکوب خود، تفسیر شود. من می‌دانم که‌ شهید[شدن] (خودکشی تروریست) ظاهرا برای انگیزه‌های سیاسی، ایدئولوژیکی یا مذهبی انجام می‌شود. اما این تنها سطح بلاغی قضیه‌ است. باطن انگیزه‌ی خودکشی همیشه‌ یاس و ناامیدی، تحقیر شدن و فلاکت است. کسی که‌ تصمیم می‌گیرد تا زندگی‌اش را نابود کند کسی است که‌ زندگی را به‌ مثابه‌ ی امر غیرقابل تحمل تجربه‌ کرده‌ است، و فکر می‌کند که‌ مرگ تنها راه خلاصی یافتن است، و  کشتار و قتل و عام را تنها راه انتقام از کسانی که‌ او را فریب دادند و تحقیر و تهمت‌بار کردند، می‌داند.
نزدیک‌ ترین دلیلی که‌ موج خودکشی ها و مخصوصا در خودکشی هایی که‌ منجر به‌ کشتار و قتل و عام می‌شوند [را تبیین می‌کند]، تبدیل شدن زندگی اجتماعی به‌ کارخانه‌ی ناخوشنودیی  است که‌ انگار خلاصی از آن غیرممکن است. فرمان به‌ برنده‌ بودن، با آگاهی از اینکه‌ برنده‌ شدن غیرممکن است، به‌ این معنی است که‌ تنها راه برنده‌ شدن (حداقل برای یک لحظه‌) ویران کردن زندگی دیگران است پس اقدام به‌ خودکشی صورت می‌گیرد.
آندریاس لوبیتز خود را درون آن کابین [هواپیما] اسفبار مبحوس کرد چرا که‌ رنج کشیدنش برای او غیرقابل تحمل شده‌ بود، و به‌خاطر اینکه‌ همکارانش، مسافران و همه‌ هستی انسانی روی زمین را به‌ گناهکار بودن در رنج هایش،مقصر می‌دانست. او آنچه‌ را که‌ می‌خواست انجام داد چرا که‌ او نتوانست از شر ناخوشنودی هایی که انسان معاصر از زمانی که‌ در چنگال تبلیغات‌ها با ‌[فرمان] اجباری شاد بودن، شروع به‌ بمباران کردن ذهن اجتماعی کرده‌ اند، گیر کرده‌ است، رهایی یابد. و انزوای دیجیتالی نیز تحریک‌های عصبی را تکثیر، و بدن ها را درون قفس صفحه [نمایشگرها]‌ زندانی کرده‌ است، و کاپیتالیسم مالی همه‌ را در شرایط کار نا‌‌‌‌‌‌امن و متزلزل در ازای دستمزدِ اسفبار، وادار به‌ کار بیشتر و بیشتر کرده‌ است.


منبع : http://www.versobooks.com/
مقاله‌ی : http://www.versobooks.com/blogs/1932-in-the-lonely-cockpit-of-our-lives-franco-bifo-berardi-on-the-germanwings-crash

پانویس ها

1-   Franco 'Bifo' Berardi فرانکو براردی که‌ در میان رفقایش به‌ بیفو معروف است، متولد 2 نوامبر سال 1948، شهر بولونیا ایتالیا می باشد. بیفو تئورسین و فعال مارکسیست-اتونومیست می باشد که‌ آثار او بیشتر درباره‌ی نقش رسانه‌ و تکنولوژی اطلاعات درون کاپیتالیسم پساصنعتی می باشد. از او در ایران مقاله‌ای درون کتاب "موزه‌ یک کارخانه‌ است" چاپ شده‌ است.
 2-  پرواز شماره ۹۵۲۵ ژرمن‌وینگز: یک پرواز مسافری برنامه‌ریزی شده بین‌المللی از بارسلون به دوسلدورف بود. هواپیمای ایرباس ای۳۲۰ با ۱۴۴ مسافر، دو خلبان و چهار خدمه پروازی روز سه‌شنبه، ۲۴ مارس ۲۰۱۵ (۴ فروردین ۱۳۹۴) در نزدیکی یک پیست اسکی و روستایی، روستایی دورافتاده «بارسلونت» در دامنه کوه‌های آلپ فرانسه در حد فاصل شهرهای دینی و بارسلونت در ۱۰۰ کیلومتری شهر نیس در جنوب فرانسه سقوط کرد.

3-  آندریاس لوبیتز  (زاده ۱۸ دسامبر ۱۹۸۷ در مونتابائور – درگذشته ۲۴ مارس ۲۰۱۵ در پرا-اوت-بلِئون) کمک خلبان آلمانی شرکت ژرمن وینگز بود که در صبح روز سه‌شنبه، در سن ۲۷ سالگی یک هواپیمای مسافربری را – که خودش کمک خلبان آن بود و دقایقی هدایتش را بر عهده گرفته بود – بر فراز خاک فرانسه به کوه‌های آلپ زد و منجر به کشته شدن خود و دیگر سرنشینان هواپیمای مسافربری (در مجموع ۱۵۰ نفر) شد.وی مظنون به این است که این اقدام را بطور عمد انجام داده و تمایل به خودکشی داشته است.

4-   لوفت‌هانزا شرکت هواپیمایی حامل پرچم آلمان است، که به‌عنوان بزرگترین شرکت هواپیمایی جهان بر پایه میزان درآمد شناخته می‌شود. این شرکت همچنین با در اختیار داشتن ناوگانی از ۲۸۷ فروند هواپیمای جت مسافربری، دارای ششمین ناوگان هوایی جهان و بزرگترین ناوگان اروپا می‌باشد.

5-  turbo-capitalism
6-  perfectly deregulated economy
7-  Black Dog
8-  factory of unhappiness

یکشنبه 12 اردیبهشت 1395

بۆ رۆژی چینی کرێکار

نویسنده: دیاکو   طبقه بندی: همه و هیچ، 

کاپیتالیزم لە سەردەمی ئێمپڕاتۆری دا

بە قەولی نێگری ئێمپراتۆری لە پێش چاوی هەموومان خەریکە سازدەبێت، ئێمپراتۆری تەنیا ئامریکا و ئەپێل و کۆکاکوولا و مارکە جووراوجوورەکانی لیباس و كاڵا و کوتاڵان نیە ، ئێمپراتووری تۆرێکی بەڕبڵاوە کە لە هەموو شوێننێک بوونی هەیە. هەڵەی هابێرماس ئەوەیە کە پەیوایە لە پێوەندی و ئەکتی پێوەندی دا دەتوانێ کەشەهایەک ببینێتەوە کە سەرمایەداری و لۆجیکی کاپیتالیستی و سەرکوتی تێدانەبێت . هابێرماس ئێستاش خەون بە مەیدانەکانی دەولەت شارەکانی ئاتێن و پەرستنگاکان و لەوانەیەی کافەکانی پاریس  ببینێت کە مرۆڤەکان بە بێ ئەوەی لەسەر یەکتر زاڵ بن لەگەڵ یەکتر دەدوان! بەڵام لە سەردەمی ئێمپڕاتۆری دا هیچ دەرەوەیەک بوونی نیە. هەمووشتێک لە ناو کاپیتالیزم دا گیری خواردوە. کارخانەکان ، نەخۆشخانەکان ، قوتابخانەکان و ... هەموو ئەو شوێنەنانە لە لۆجیکی سەرمایە مەشق وەردەگرن. ئێمپراتۆری بۆ بەرەوپێش بردنی داخوازیەکانی خۆی وەک کاپیتالیزمی قەدیم تەنیا لە بنکەو ئەنێستیتیو و دام و دەزگاکان کەلک وەرناگرت ، بەلکوو لە زەین و جەستەی مرۆڤەکان دا ماڵی کردووە. بە قەولی فۆکۆ چێ دەلێت کە ڕووح بوونی نیە؟ ئەورۆکە سەرمایەداری دەیهەوێ رووحی مرۆڤایەتی داگیر بکات تا جەستەی مرۆڤەکان بۆ ماف و بەرژەوەندی خۆی بەکاربێنێت. ئێمپڕاتۆری نەک تەنیا بەرهەمهێنان کە بەرهەمهێنەرەکانیش بەرهەم دێنێت. ئەو کاتەی کە دۆلووز قسە لە "جەستەی بێ ئەندام" دەکات، مەبەستی ئەوەیە کە ئەو کاتەی مرۆڤەکان بە هەر جوورێک پێوەندییان بە ئێمپراتۆریەوە هەیە ، ئەو کاتەی کە ئەندامەکان بە کاپیتالیزمەوە نووساون و دەستی "پێداویستی" بۆ سیستەم درێژ دەکەن و دەیانهەوێ لە پێپلیکانەکانی سیستەم وەسەر کەون ڕووحیان دەچێتە بەردەستی کاپیتالیزم و بەئیشتیای سیستەم دەجوولێنەوە. "جەستەی بێ ئەندام" تێگەیەکە بۆ ئەوەی بارودۆخێکی پێوەبناسێنین کە مرۆڤ دەست هەلدەگرێت لە کۆیلە بوون.لە کۆیلەتی بۆ دەولەت و کاپیتالیزم. هەڵ و مەرجێک کە مرۆڤ لەباتی پێداویستی درۆکانی کە سیستەم بۆ ئێمەی تەرخان کردووە ، بەدوای مەیڵ بکەوین . بەدوای مەیڵ کەوتن رێگایەک نیە کە لە پێشدا بوونی هەبێت . مەیڵ لەگەڵ حەز و ئارەزوو و لەزیز بوون جیاوازە. مەیڵ رێگایەکە کە تا پەیدانەرۆی نازانی کە چ ڕووداوێک دەقەومێت. رێگایەک بۆ لەدەست دانی ژیانی کۆیلەتی و بۆ بەدەست هێنانی ژیانێکی ئازاد. مەیڵ، شۆڕشێکی ورد و تیژە، وڵاتسڕینەوە لە سیستەم و وڵاتدانانێکی نوێ. مەیڵ خۆلقێنەرە ، لە راستی دا ئێمە تەنیا دەتوانین لەو بەرهەمەی کە مەیڵ سازی دەکات خودی مەیڵ بناسینەوە. بەرهەمێکی تاقانە کە خۆی لەتەواوی بەرهەمەکانی دیکە جیاواز دەکاتەوە. جەستەیەک کە مەیڵ دەکات بۆ ئەوەی ژیان هەلگرێت و لە ئازارەکانی سیستەم دەرباز بێت، کۆچ کردنێک وەک قەرەچیان . بەڵام کۆچ کردنێک لە ناو هەمان زەمان و شوێنێک دا. پێویست نیە لە شوێنەکان کۆچ بکەین ، بەلکوو لە هەمان شوێندا ون بوون لەبەرچاوەکانی ئێمپراتووری و لەبیربردنەوەی ئێمپراتووری وەک سەرمەستێک کە نازانێت چ زەمانێکە و چ شوێنێکە. با رایگەیێنم کە ئێستاکە هەموومان کرێکارین ، ئەگەر دەرس دەخوێنین بۆ سیستەمە، ئەگەر لە پارکەکان دا پیاسە دەکەین بۆ سیستەمە ، ئەگە لیباس دەکرین بۆ سیستەمە و ئەگە هەر کردەوەیەک لێمان سەر دەدە بۆ سیستەمە و دەبێتە قازانج بۆ کاپیتالیزم . کاپیتالیزم خودی ژیانی داگیر کردووە. دیسان وەک فۆکۆ دەلێت : هاتوینە سەردەمێک کە تەنانەت مەرگیش جیاوازە لە سەردەمەکانی پێش. لەباتی ئەشکەنجەکانی سەردەمی فێۆدالیسم ، لەباتی پێکدادانی مەرگ و جەستە ، لەگەڵ پێکدادانی مەرگ و ژیان رووبەرووین . کاپیتالیسم لە سەردەمێک دایە کە ژیانی و بارودۆخی خودی ژیانی داگیر کردووە.
 تەنیا دەربازبوون ، ژیانی نەدیتراوەکان ، بەربەرە نوێەکان ، ژیانەکانی ژێرعەرز و ژیانی نیسەکان و ئەو ژیانانەی کە ناگوترێنەوە و نادیترێنەوە ئازادن .لە بەرامبەر دیوارێکی تاریک داین کە نوورێکی تیدا ترووسکەی دێت و ناوی "ئیشی هاوبەشە" کە بە کۆمۆنیزم دەیناسین، جەستەی ماڵتیتوود مەیڵ بکات بۆ دانانی دونیایەکی نوێ نەک یەک رۆژ کە هەموورۆژەکان دەبن بە ئی ماڵتیتوود.


Delacroix's famous painting which depicts the successful 1830 revolution NOT the unsuccessful revolt of 1831 

چهارشنبه 2 دی 1394

من و مەحوی

نویسنده: دیاکو   طبقه بندی: همه و هیچ، 

دێڕ زەمانە ، چاوم لەسەر کتێبێکە

لە سەر عەرز ڕاکشاوم،

مەحویش لە ناو کتێبەکەی.

هەردووکیشمان هەر وەڕەزین

نە من تاقەتم تیدایە،

نە مەحویش بەرگی لادەدات.

وەک منداڵان هەردووک لاسار،

وەک ژنانیش تۆراو و

وەکوو پیاوان هەردووک دۆڕاو.

هەرچی ڵاپەڕەی تێپەڕی،

هیچم وەبەر چاو ناکەوێ

وشە بە وشەی شێعرەکان،

خۆ دەشارنەوە و ناپەیدان

هەرچی شێعری چاکی هەیە،

دایشارێت و نایە بەر چاو.

لە تیپی "میم" دا سەیر دەکەم

کەچی ئەو «بەرقم تێدەگرێ»

لەپڕرا هاتەوە هۆشم

تامێک ببوو فەرامۆشم

یەکێک لە ناخی جەستەما

هەلفڕی بۆ ناو دیوانی

«غەمی خۆشی نیە مەحوی،

 لە دڵیا، هەر غەمی تۆیە»

ئەواهای کوت موحەممەد لە دەقی خۆیا لە تیپی "تێ".

لەپڕرا دیوان هەلبەزی،

بوومەلەرزەی جا دابەزی

دێوێکی قاقەزین دەهات،

لە قووڵایی مێژووی وڵات

مەحوی فرڕەی لێ دەهات

بایەکی وەهای لێ سازکرد

لە وشە وشەی شێعرەکان

مەحوی بە جەستەی قاقەزین

خۆی لە پێش و وشەی بەدوان

مەحوی لە قووڵایی میژوو

دیلی کردبوون وشەکان

دیواری مێژوو هەلقڕچا

مەحوی هاتە کاتی ئێستا

من و مەحوی و راپەڕین

دەربازبوون لە بەدبەختین

هەردووکیشمان هەر پێکەنین

مەحوی ئارام داگەڕا

بە هێمنی لە لام دانیشت

من پرسیارم لەی نەبوو

هەر دەمهەویست شێعرو جەستەی

لە کاتێکدا یەکتر بگرن

وشە و خوێن و قاقەز و پێست

لە مەحویدا سەد ڕەنگن

مەحوی یەک نیە و هەزارە

«لە سایەی عیشقەوە [بووە] شەهی ساحیب سەراپەردە»

پێش ئەوەی ماڵاوایی بکا

دەستی لە ناو ریشی وەردا

ویستی ورتەی لێ بێ و بڵێت

دەستم گرت و ئەواهام کوت

کە دیوانت هەزارانی وەکوو تۆیە

هەزارانی لە ناو جەستەم،

 پیاسەی تێدا کردووە،

وتی با لێت نەشێوێنم «کە من مشتێ چڵ و چێوم، بەچی بم، کەڵکی کێ دەگرم.»

ئێستاش هەمان زەمانە

ئەمنیش هەر وا ڕاکشاوم

بزەیەک لەسەر لێوانم

بزەیەکیش لەسەر وێنەی ، مەحوی لەسەر دیوانەکەی.


چهارشنبه 4 آذر 1394

داعش و سیاسه‌ت

نویسنده: دیاکو   طبقه بندی: همه و هیچ، 

داعش و سیاسه‌ت

له‌ لای داعش هه‌ر شتێک که‌ ره‌نگ و بۆنی تێ په‌ڕبوونی مێژوو نیشان بدا ، ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ مرۆڤ له‌ ئیسلامی سه‌رده‌می پێغه‌مبه‌ر دوور بکاته‌وه‌‌. هه‌رچه‌ند داعش خۆی تاکووئێستا ناعیلاجه‌ که‌ مل بداته‌ به‌ تێکنۆلۆژی و دام و ده‌زگای مۆدێرن و ئه‌وه‌ خۆی نیشان له‌ نارێکی نێوان تێیوری و پراتیکی داعشه‌. به‌لام ئه‌و شته‌ی که‌ مێدیاکان به‌ ئێمه‌ نیشان ده‌ده‌ن هه‌ر ئه‌و دونیایه‌ که‌ داعش ده‌یهه‌وێ پێمان نیشان بدا.قه‌ڵه‌مڕه‌و سڕینه‌وه‌ له‌ عه‌رد،یان له‌ عه‌ردی سه‌رده‌می ئێمه‌ (گۆڕینی شار به‌ بیابان). شارو عه‌ردی سه‌رده‌می ئێمه‌ زۆر له‌ شارو عه‌ردی سه‌رده‌می پێغه‌مبه‌ر جیاوازتره.‌ ئینجار ده‌بێ سه‌رده‌می ئێمه‌ خۆی وه‌ک سه‌رده‌می پێغه‌مبه‌ر لێبکات و ئێمه‌ش بۆ ئه‌وه‌ی وون نه‌بین ئه‌بووبه‌کری به‌غدادی ڕێگامان نیشان بدات و سه‌رمان لێ نه‌شێوێت.

به‌لام چوونکه‌ مه‌کینه‌ی زه‌مان شتێک زیاتر له‌ خه‌ون نیه‌، داعش ناچاره‌ خۆدی زه‌مان بسڕێته‌وه‌، مۆزه‌خانه‌ یان هه‌ر بینا و شتێکی کۆن تۆزی تێ په‌ڕبوونی زه‌مانیان له‌سه‌ر دانیشتوه‌. له‌به‌ر ئه‌وه‌ داعش که‌ باش ده‌زانێ تۆزی زه‌مان که‌ به‌ لووتی خه‌لک بگات ده‌بێته‌ هۆی پشمین ، و شایه‌د ئه‌و پشمینه‌ به‌زمی دیکه‌ی به‌دوادابێ هه‌ر باشتر وایه‌ که‌ تۆز و بینا و هه‌رچی کۆنه‌ تێکرا بیسڕێته‌وه و تێکی بشکێنێت‌.

پێکدان له‌گه‌ڵ فاشیسم و نووسین له‌سه‌ر فاشیسم سه‌ختی زۆری هه‌یه‌، ترس و شه‌رم له‌وه‌یکه‌ خۆد نه‌بی به‌ فاشیسم ده‌بێ له‌گه‌ڵ پێکه‌نینێک ڕوو به‌ ژیان بێت. ده‌بێ بترسێین بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئێمه‌ش ره‌نگی فاشیسم به‌ خۆمان‌ نه‌گرین ، ئه‌و کاته‌ که‌ دژ به‌ داعش راده‌وه‌ستین، به‌ کاریکاتۆره‌که‌ی شارلی عه‌بدۆ ئافه‌رین نه‌له‌ین (بۆ ئه‌وه‌ من له‌گه‌ڵ به‌دییۆ هاوده‌نگم )[1]. ده‌بێ شه‌رم بکه‌ین که‌ له‌ ڕووخاندنی مێژوو(مێژووکان) به‌ ده‌ست داعش رازی بین. و ده‌بێ له‌ناو ئه‌و هه‌موو ره‌شایی و مرۆڤ‌کوژیه‌ دا ئێستاش باوه‌رمان به‌ ژیان له‌ده‌ست نه‌ده‌ین.

بۆ به‌رگری به‌رامبه‌ر به‌ داعش پێویستمان به‌وه‌ نیه‌ که‌ وه‌ک ده‌وله‌ته‌کان بیروبۆچوون و چه‌کی دژ به‌ داعشمان هه‌بێ، ده‌بێ جیاواز له‌وانه‌ بیر بکه‌ینه‌و پراتیکی خۆمان جیاواز له‌وان دابه‌زێنین. گرینگ نیه‌ له‌چوو ده‌ژین، گرینگ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئێمه‌ ده‌ژین و ژیانمان هه‌یه‌! زۆرکه‌س ده‌سته‌ ئه‌ژنۆ راوه‌ستاون تا ئه‌و شوێنه‌ی له‌ی ده‌ژین تووشی قه‌یرانێکی وه‌ک داعش بێ تا خۆیان نیشان ده‌ن که‌ چه‌نده‌ ئازا و شۆرشگێرن، به‌لام مه‌سه‌له‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ داعش له‌ هه‌موو شوێنێک خۆی بلاو کردۆته‌وه‌. ئێستاش هیتلێر و ئه‌بووبه‌کری به‌غدادی میکرۆکۆمه‌له‌کان له‌ هه‌موو شوێنێک هه‌ن و جێگای مه‌ترسین. هه‌ر له‌به‌رئه‌وه‌ ئه‌مه‌ش وه‌ک که‌سانێک که‌ ده‌مانهه‌وێ له‌ده‌ره‌وه‌ی ده‌وله‌ت رابوه‌ستین و له‌گه‌ڵ فاشیسمیش شه‌ر بکه‌ین پێوه‌سته‌ که‌ خۆمان به‌ میکرۆپالتیکه‌کان چه‌کدار که‌ین. میکرۆپالتیک یان "سیاسه‌تی‌ورد" له‌ هه‌ر مه‌یدانه‌ی و میکرۆکۆمه‌لێک مانای خۆی هه‌یه‌، به‌و مانایه‌ که‌ مانایێکی له‌پێشه‌وه‌ روونی نیه‌ و له‌ یه‌ک که‌وتن له‌گه‌ڵ مه‌سه‌له‌کان دا مانای تایبه‌تی خۆی به‌ده‌ست دێنێ. ئینجار ئێمه‌ ده‌بێ هه‌مووکات میکرۆکۆمه‌له‌یه‌ک ساز که‌ین که‌ به‌ ژیان به‌لێ ده‌لێت و میکرۆپالتیکی خۆمان هه‌بێت تا له‌ ژیان به‌رگری بکه‌ین(من نامهه‌وێ که‌ با راشکاوه‌یی شرۆڤه‌ی بکه‌م چوونکه‌ هه‌ر میکرۆکۆمه‌له‌یه‌ک، میکرۆپالتیکی خۆی پێویسته‌). دۆلووز پرسیارێکی! باشمان لێ ده‌پرسێ ئه‌و کات که‌ ده‌لێ  »بۆ به‌جێگای قومار له‌سه‌ر ناممکین بوونی هه‌تاهه‌تایی راپه‌ڕین (Revolution) و گه‌رانه‌وه‌ی فاشیستی مه‌کینه‌ی شه‌ر ، بیر له‌وه‌ نه‌که‌ینه‌وه‌ که‌ جوورێکی نۆ له‌ راپه‌ڕین (Revolution) ممکینه‌؟ ...«[2]  ئه‌و جووره‌ له‌ راپه‌ڕین هه‌مووکات ده‌توانێ له‌ هه‌موو شوێنێک ممکین بێت. مێکرۆپالتیک زۆربار ده‌توانێ مایکرۆپالتێک تێک بشکێنێت، مائۆ باش ده‌یزانی که‌ بۆ رزگاربوون هه‌میشه‌ زۆربوونی هێز و سۆپا باش نیه‌ و هێز و سۆپای که‌متر و نه‌زمی باشتر (نه‌زمی تایبه‌تی مائۆیی بۆیه‌ سه‌رکه‌وت چوون ته‌نیا له‌ یه‌ک که‌وتن له‌گه‌ڵ مه‌سه‌له‌ی دوژمنی تایبه‌تی خۆی مانای تایبه‌تی خۆی به‌ده‌ست هێنا) ده‌توانێ سه‌رکه‌وێ . ئینجار "که‌مینه"‌ یان مینۆر (minor) ده‌توانێ ببێته‌ هۆی گۆڕانی "زوربه"‌ یان ماژۆر (major) و له‌سه‌روی پێچوونی* هه‌بێ (وه‌ک گۆڕانکاری له‌ ناو زمانی ئینگلیزی ئه‌مریکیه‌کان که‌ به‌ده‌ست ره‌ش پێسته‌کان پێکهات). باشتر وایه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ بکه‌م که‌ مینۆر و ماژۆر به‌ لۆجیکی ژماردن ترخان ناکرێت، بۆ نموونه‌ چینی کرێکار له‌ دونیای کاپیتالیستی مینۆره‌ و چینی بۆرژوا هێزی ماژۆره‌. ده‌سه‌ڵات و هێزه‌ که‌ مینۆر و ماژۆر ته‌رخان ده‌کات. هێزی مینۆر ده‌توانێ هێزێکی پێشکه‌وتوو بێ ئه‌گه‌رکوو وه‌ک له‌سه‌رێ باسم کرد ئه‌و هێزه‌ نه‌هێلێت ره‌نگی فاشیسم به‌خۆی بگرێت و له‌وانه‌شه‌ جاری وایه‌ وه‌ک به‌رگری کۆبانێ یان ئیستالینگراد به‌ چه‌ک خوێنی فاشیسم برژێت. مینۆر هێزی خۆی له‌وه‌‌دا نیشان ده‌دا که‌ داعش ده‌یهه‌وێ بیسرێته‌وه‌ ، مینۆر ده‌بێ باس له‌ مێژووی خۆی بکات، ئه‌و مێژوویه‌ی که مینۆری سازکردۆ به‌ هه‌موو خۆشی و ناخۆشێکانێوه‌ ده‌بێ زیندۆ بێته‌وه‌، مه‌بستی من خۆدی میژووی زندویه‌. ئه‌گه‌ر داعش ده‌یهه‌وێ کۆبانێ نه‌مێنێت ، به‌و مانایه‌یه‌ که‌ بۆنموونه‌ هه‌لپه‌رکێی کوردیش نه‌مێنێ ، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ شه‌ره‌ڤانان له‌ نێوان ئاور و خوێنیشدا له‌بیریان نه‌چوو که‌ هه‌لپه‌رن ، چوونکه‌ هه‌لپه‌رکێ به‌شێکه‌ له‌ مێژووی زندوی کورد و کۆبانێ. داعش زه‌مان و مێژوو ده‌کوژێت هه‌تا هه‌مووشتێک سانسۆر بکات و مێژوویێک به‌ ئێمه‌ بناسێنێت که‌ بێزاره‌ له‌ هه‌موو مێژووکانی ژیان. به‌لام ئێمه‌ ده‌بێ به‌رگری له‌ ژیان (و مێژووکانی ژیانه‌کان) بکه‌ین که‌ بێ زه‌مان و تێ په‌ڕبوونی زه‌مان، ژیان مانای نێت.

*Effect

[1] بدیو ، آلن ،1393، سرخ و سه‌ رنگ ، بابک فراهانی ، فلاخن شماره‌ی دوازدهم

[2] دُلوز ، ژیل ، 1391 ، چندین سیاست ، امیر احمدی آریان ، نام های سیاست ، تهران ، نشر بیدگل ، ص 407

آمار سایت

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید این ماه :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بروز رسانی :